Vêrrekning på 1,7 milliarder

Stormane Dagmar og Berit og flaumane på Austlandet og i Trøndelag gjorde 2011 til det verste naturskadeåret sidan 1992, viser tal frå Finansnæringens Fellesorganisasjon (FNO).

Fjorårets ekstremvêr gir rekordhøge utbetalingar av naturskadeforsikringar: Nær 1, 7 milliardar kroner. Dagmar vil aleine kosta 774 millionar viser ferske anslag.

– Klimaendringane som me ser kjem, vil medføra fleire klimarelaterte forsikringsskadar, spesielt vasskadar, seier kommunikasjonssjef Tonje Westby i FNO.

Les også

Høgare hav skaper problem

Stavanger har heva 
lågaste nivå for utbygging frå 2,34 til 3 meter over 
havet.

– I dag er det forbrukaren som betaler, anten gjennom forsikringspremien eller kommunale avgifter, seier Westby.

Regnskyll skaper problem

Utbetalingane til vasskader har også auka kraftig som følgje av eit meir fuktig klima: Til 1,8 milliardar kroner dei første 9 månadene i 2011. Erstatningsnivået er 40 prosent over 2009-nivået. Bransjen ventar at utbetalingane til vasskader vil auka.

– Det gamle leidningsnettet er ikkje tilpassa eit meir ekstremt vêr med kraftigare nedbør og er heller ikkje godt nok halde vedlike. Med dagens utbetringstakt vil det ta 200 år å erstatta vass- og avløpsnettet.

– Kommunane bør dessutan vurdera nøye om dei skal tillata bustadbygging i område som er utsette for flaumar og ras eller i strandsona der havnivået stig, seier Westby.

Støtte frå Solheim

Fleire av skadane etter ekstremvêret Dagmar skjedde på bygg som ligg svært utsett til. Forsikringsselskap har derfor varsla at kommunane kan få pengekrav. Dei får støtte frå Erik Solheim:

– Kommunar som gir blaffen og ikkje grip inn mot prosjekt som kan bli farlege på grunn av klimaendringar, må stillast til ansvar økonomisk. Kva følgjer det skal få ikkje å velja dei sikraste løysingane, blir opp til rettsvesenet. Men eg støttar dei som vil gjera kommunane økonomisk ansvarlege, for slik vil me også få større ansvarlegheit, seier Solheim.

I løpet av 2012 vil regjeringa leggja fram ein klimatilpassingsplan om korleis Norge skal møta klimaendringane. Her får spesielt kommunane ei viktig rolle, ifølgje Solheim. Han legg til at endringane må handterast breitt og i alle sektorar. Men Solheim vil ikkje lovar ein eigen kasse til klimatilpassing.

Glasfasade mot sjøen?

Professor Helge Drange ved Bjerknessenteret er overraska over at mange kommunar framleis byggjer på stader som ligg svært utsette til for havnivåstigning og flaum.

I Stavanger-området kan havnivået stiga med ein halvmeter eller meirfram mot år 2100. Det betyr at stormfloakan stå halvmeterenhøgare enn i dag. Ein tredel av havnivå-endringa vil komma før 2050, ifølge Drange.

– Det vert gjerne planlagt og bygd nye tunnelar,og vegar, bygningar og avlaup som skal stå 50 år eller meir framover i tid, seier Drange. Han viser som eit døme til skadane på Pirbadet i Trondheim etter uvêret Dagmar. Bølgjene knuste fleire vindauge og det kom sjøvatn inn i badeanlegget.

– Eg synest det er rart å byggja ein svær glasfasade ut mot fjorden, sjølv om dette er flott. Me vil også ha uvêr i framtida, sjølv om det er vanskeleg å seia om stormane vert fleire eller sterkare enn i dag.

Drange rosar Stavanger for til slutt å ha heva det nye konserthuset opp til eit nivå som tåler at havet stig i tida framover.

Ras på uventa stader

Mildare klima og meir intens nedbør fører til fleire ras.

– Dette er ei stor utfordring for Norge, og relativt større enn i andre land på grunn av den spesielle topografien og spreidd busetnad.

Drange etterlyser eit overordna ansvar for å tilpassa utbyggingar, vegnett, tunnelar og bruer til eit stigande havnivå.

Følg oss på Twitter: @AenergiNO