Sjeldan i Norge: Dette apparatet, som kallast slingram er sjeldan nytta i Norge tidlegare i arkeologiske under- søkingar. Her er geolog Kjell Persson frå Stockholm Universitet i sving på Avaldsnes. (Foto: Thomas Førde)

KARMØY: Djupt under jord og stein på Avaldsnes, finst restane av kongsgarden frå vikingtida.

- Ettersom jorda rundt Olavskyrkja på Avaldsnes er proppa med historisk verdfullt materiale vil me ikkje grava utan at me veit at noko er å finna, seier Marit Synnøve Vea, leiar av Avaldsnes-prosjektet.

Forretningsmannen og historieentusiasten Sigurd Aase frå Haugesund har stilt midlar til rådvelde for desse undersøkingane.

I går dreiv geolog Kjell Persson frå Universitetet i Stockholm ei stille jakt på djupt gøymde fornminne.

Han nyttar georadar, ein teknologi som tidlegare mellom anna har oppdaga fleire tusen år gamle gravkammer 15 meter under ørkensand i Egypt.

- Men i kompakte massar her på Avaldsnes når eg truleg ikkje djupare enn til ca tre meter, seier Persson.

Spor etter byggverk
- Men det er i dei øvste 75 centimetrane at dei aller fleste interessante funn kan gjerast, seier Olle Hemdorff, arkeolog ved Arkeologisk Museum i Stavanger. Til å korrigera og supplera data frå bruken av georadar, tar geologen også i bruk eit apparat som kallast slingram.

Felles for båe desse teknikkane er at ein ville kunne få tilbake signal som viser om jord og stein er blitt endra av andre krefter og årsaker enn dei fysiske og geologiske. Menneskeskapte endringar og spor av gamle byggverk kan dermed bli avdekka.

Seinare i vår skal dei same områda ved Avaldsnes kyrkja også saumfarast med magnetometer.

Når alle data er innsamla, tolka og lagt over einannen vil ein ha relativt sikre haldepunkt for å peika ut der funn kan gjerast.

- Stolpehus, ein byggeteknikk, som blei nytta i Norge i meir enn to tusen år og fram til og med vikingtid, brukar å setja tydelege og varige spor i jorda. Men dersom kongsgarden er blitt bygt i lafteteknikk er sjansane svært små for å finna restar, seier Marit Synnøve Vea.

Under parkeringsplassen ved kyrkja er det tidlegare avdekka delar av ein underjordisk gang, truleg bygt som rømmingsveg frå ein viktig bygning og ut mot sjøen.

Resultat på utstilling
- Nå håpar me å kunne peika ut kva retning desse rømmingsvegane er bygde. Det kan igjen indikera kvar viktige bygg for mektige personar har lege, seier Vea.

Sjølv om viktige funn er gjort på Avaldsnes gjennom fleire hundre år, ligg det meste ennå truleg løynt i jorda og under sjøbotn.

- Me er heldige her på Avaldsnes, som nå har eit flott historisk opplevings- og presentasjonssenter der nye funn kan visast for publikum straks dei er gravne fram, seier entusiastiske Marit Synnøve Vea.