Ein rask telefonrunde til sankelag og sauebønder i Ryfylke viser at årets tap av sauer og lam vil bli høgare enn normalt. Aftenbladet får i løpet av ein time vita om 34 manglande sauer og 248 lam blant dei hardast råka bøndene i Strand, Hjelmeland og Suldal.
Bøndene fryktar at jerveplaga vil auka på. Det er observert to ulike jervhannar i området, i tillegg trur mange at det er ei tispe som har vore på ferde i Lyseheiane i haust.
– Bønder i Nord-Norge har fortald meg at jervetapa kan vera relativt små i fleire år, heilt til jervemor får to halvstore ungar som ho vil læra opp i jakt. Då eksploderer tapa. Det kan fort skje her også, utan effektiv jervejakt, åtvarar Knut Sveinung Kleppa.
Jerven står bak
Ettersankinga er ennå ikkje heilt ferdig, men bøndene kan slå fast at tapa blir store. Det meste av tapet trur bøndene jerven står bak. I fleire tilfelle er dette også stadfesta gjennom obduksjon.
Under eit normalår reknar ein bonde med å mista to til tre prosent av dyra sine. I år har somme bønder lidd tap på mellom 10 og 15 prosent. Verst har det gått ut over bønder i Hjelmeland og Strand som har sauer i Årdalsheiane/Lyseheiane. I beiteområda i Sauda, har tapa vore minimale i år, sjølv om jerven også skal ha vore observert her.
Olav Vetrhus er truleg den bonden i Suldal som er mest plaga av rovdyr. I fjor mista han 21 lam. I år saknar han fire sauer og tolv lam. Det er sett jerv i området.
Sauebøndene vil nå søka Fylkesmannen om erstatning for dei daude dyra.
Erstatning
I 2007 betalte Fylkesmannen ut erstatning for 22 sauer og lam som blei drepne av jerv i Suldal. I tillegg fekk bønder som hadde sauer i grenseområdet mellom Sokndal og Lund erstatning for skade valda av rovdyr, utan at det blei fastslege kva dyr det var. Erstatninga for eit lam drepe av rovdyr ligg rundt ein tusenlapp.
Olav Strand i Strand sankelag meiner at så fine og feite lamma er i haust, bør ein bonde ha rundt 1500 kroner i erstatning for eit lam. Strand sankelag sende 473 sauer og 714 lam til heis i sommar. 14 sauer og 102 lam kom ikkje heim att til hausten. Olav Strand fortel at på 35 år har sankelaget aldri vore i nærleiken av slike tapstal.
Nilsebu Beitelag i Årdal sende opp 290 dyr og har truleg mista sju sauer og 57 lam.
Tek helst lam
I Kleppa sankelag manglar dei også mange sauer. Peder Kleppa saknar sju sauer og 36 lam. Jens Kleppa veit ennå ikkje kor mange dyr han saknar, men han har fått fleire sauer heim utan lam.
Ordførar og sauebonde Bjørn Laugaland manglar to sauer og 23 lam. Laugaland reknar med jerven står bak sidan dette rovdyret spesialiserer seg på lam. Berre kvart tiande dyr jerven tek er ein sau, forklarer han.
Knut Sveinung Kleppa har sauer i Breiborg-traktene i Sauda og har ikkje lidd store tap i år. Han er likevel sterkt misnøgd med rovdyrpolitikken. Både han og Olav Vetrhus meiner Fylkesmannen må ta jerveproblemet på alvor. Dei viser til at jerven blir sett kvart år i Suldal. Begge er frustrerte over at Fylkesmannen ikkje opnar for skadefelling av jerv, kor ein mellom anna kan ta i bruk helikopter for å få has på rovdyret.
Bind opp bøndene
– Ein snakkar om at det er dyrt med helikopter, men det går sanneleg ressursar med når mange bønder skal jakta på jerven veke etter veke gjennom vanleg lisensjakt også. Det er som å leita etter nåla i høystakken, hevdar Olav Vetrhus.
Han er overgidd over at Fylkesmannen ikkje opnar for meir effektiv jervejakt i eit område som politikarane har bestemt skal vera fritt for større rovdyr.
Kommentarer