Er det ok at dyra mine skit i drikkevatnet ditt?

DEBATT: IVAR lovar at drikkevatnet blir reinsa før det kjem fram. Men kva om forbrukarane ikkje trur på det – som i Bergen?

Publisert: Publisert:

Birkelandsvatnet i Bjerkreim, ofte kalla «Storavatnet», er peika ut til drikkevasskjelde for Nord-Jæren. Bøndene der er ikkje trygge på at dei berre kan driva vidare som før, trass i god reinsing før vatnet kjem i vasskranane – for kva vil folk seia? Foto: Pål Christensen

Debattinnlegg

  • Bente Gro M. Slettebø
    Talsperson for gruppa som har anka konsesjon til å ta ut drikkevatn frå Birkelandsvatnet
  1. Leserne mener

IVAR IKS forsyner heile Nord-Jæren med drikkevatn. Dei har dei siste åra arbeidd for å få ta vatn frå Birkelandsvatnet (også kalla «Storavatnet») i Bjerkreim. Problemet med det er at det ligg midt i matproduksjonsland.

IVAR lover at matproduksjonen i området kan fortsetja som før. Dei skal reinsa vatnet før det kjem i kranen til dei som skal ha det på middagsbordet. Kanskje er det deg?

Makta i det folk fryktar

Me som driv i matproduksjonsbransjen, forstår ikkje korleis dette skal kunne gå godt. Me har heile tida sagt at me ikkje trur på at me kan leva som før. Derfor vil me ikkje at ein skal ta vatn frå der me i Bjerkreim bur og lager mat. Det meiner me fordi matproduksjon ved drikkevatn blir snakka om som eit problem alle andre stader. Ein smittefare, ein risiko.

I Bergen kan me lesa at kommunen kvar sommar har sauegjetarar. Dei går tre gonger i veka å jagar vekk sauene som går på fjellbeite rundt drikkevasskjelda deira. Ansvarleg for drikkevatnet i Bergen seier dei ikkje gjer det fordi det er nødvendig, for dei har eit veldig godt reinseanlegg. Men dei gjer det fordi innbyggarane forventar at drikkevasskjelda deira vert beskytta.

I fjor sommar vart hesteeigarar i Lund kommune informerte via Dalane Tidende om at hestelorten deira ikkje var ønskja ved Heiavatnet, som er drikkevatnet til Moi. Der låg hestelort på stien.

Kommunalsjefen på området uttalte: «Dette bør ikke forekomme. Det er svært viktig at vi alle er opptatt av å hjelpe til med å opprettholde nulltoleranse for forurensing av nedslagsfeltet til vannverkene i kommunen» (Dalane Tidende 12.08.19).

Sommaren 2019 kunne me med gru lesa om innbyggarane på Askøy. Dei vart sjuke av drikkevatnet sitt. Ein professor ved UiB uttalte då på NRK at ein i framtida nok måtte beskytta drikkevasskjelder betre som følge av den auka nedbørsmengda me nå har. Avrenning frå jorda vil gå fortare og ta med seg meir.

Lovnadar står for fall

Me meiner det er som i eventyret om «keisarens nye klede» å hevda at bøndene i Bjerkreim kan bruka jorda si som nå om Birkelandsvatnet blir tatt til drikkevatn.

Der har heile tida vore eit alternativ: Stora Myrvatnet i Gjesdal. Det ligg på heia (parallelt med Øvstabødalen frå Byrkjedal til Hunnedalen) og har ingenting som taler mot seg, anna enn at det vil kosta ca. 100 kr meir å få bygt. Kor lenge måtte eg ha arbeidd for å betala den hundrelappen? Vatnet er like godt og stort som Birkelandsvatnet. Og det er mogleg å beskytta utan at det går utover verken matproduksjon, busetting eller utvikling. Det vil vera godt jordvern å velja det.

IVAR har lova Bjerkreim at dei aldri kjem til å be om noko som helst av oss. Me kan gjera akkurat som me vil. Dei skal ta ut vatnet, og ingen skal lida naud av det. Verken busetting, bønder, laks eller kommune.

Men kva om dei som skal drikka vatnet ønskjer ein viss respekt og oppførsel rundt vatnet? Kva om ein – som i Bergen eller Lund – forventar eit visst vern av området der drikkevatnet kjem frå? Kva om nedbøren tilseier at jorda bør ligga urørt for ikkje å skitna til vatnet unødvendig?

Kva då? Forbrukarmakt er viktig i eit demokrati som Norge.

Fjellvatn i Gjesdal ligg og ventar

Me tykkjer at de som får vatn frå IVAR IKS, skal ta dykk råd til å vera føre var. Det vil vera bra for oss som bur og produserer mat her, og det må vera bra for dykk å vita at drikkevatnet dykkar kjem frå eit trygt vatn som ingen vil lida naud for.

Fjellvatnet i Gjesdal ligg og ventar. Grunneigarar og Gjesdal kommune har sagt vær så god.

Publisert: