Ny E 39 ikkje til for småplassane

Skal byregionane Nord-Jæren og Kristiansand effektivt knyttast saman, må ein ny E 39 leggjast nærare der folk bur og arbeider. Og vegen bør helst parallelt med traseen for lyntog.

Publisert: Publisert:

Ny E39.jpg Foto: Kart: Kjell Arvid Berge

  • Rune Gjedrem
iconDenne artikkelen er over åtte år gammel

Samferdselsdepartementet har bestilt ei konseptvalutgreiing (KVU) frå Statens Vegvesen for utbetring av E 39 mellom Søgne og Ålgård. Det er behov for kortare reisetid og meir effektiv transport mellom to byregionar i sterk vekst, med Nord-Jæren på topp i landssamanheng. Utreiinga er ute på høyring, og tilbakemeldinga frå både fylkesordførarane og ordførarane i aktuelle kommunar er klinkande klar: Dei vil ha firefeltsalternativet. Alle vil ha betre veg enn det som er tilrådd av Vegvesenet. Ser folk flest noko som Vegvesenet og andre byråkratar ikkje ser?

Dei samfunnsøkonomiske analysane viser at ingen av alternativa i utredninga er lønsame. Å kome med ein slik konklusjon er å halde heile befolkninga i området for narr. Er det bare vegar i sentrale delar på Austlandet som oppfyller krava til lønsam samfunnsøkonomi? Her er det snakk om å knytta saman dei delane av landet med sterkast vekst og eit næringsliv som har 20 prosent av landets produksjon. I tillegg har Jæren status som landets matkammer, med stor eksport av ferskvarer til andre delar av landet. Konklusjonen er altså at det samfunnsøkonomisk er mest lønsamt å halda på dagens kjerreveg.

Nå er eg freista til å skriva i klartekst kva samfunnsøkonomane kan gjere med analysen sin! Om me ser tilbake til den tida då jernbanane i landet vart bygde og samanliknar folketal og økonomi, er dagens tankegang uforståeleg. Då landet var nærast ein husmannsplass i europeisk samanhang og folk utvandra eller svalt, var det menneske med visjonar og pågangsmot til å setje i gang bygginga av jernbanen. Sett i dette perspektivet har dagens tankegang ei kraftlaus visjonsløyse med kort horisont og husmannsånd over seg.

E 39 må leggjast til ein ny transportkorridor frå Sandnes via Egersund og Sokndal til Flekkefjord.

Alle vil ha firefelt motorveg, men ingen har stilt spørsmål med kvar den skal gå. Det er bare lagt opp til at den skal følgje den gamle ruta inne i landet, lengst vekk frå dei kystnære og folkerike områda. Ingen naturlov seier at nye E 39 må gå gjennom Bjerkreim og Lund. Utan gjennomgangstrafikken kan dei verkeleg leve opp til slagorda sine; «Vakre Lund» og «Bjerkreim, bygda for fiske og friluftsliv».

E 39 må leggjast til ein ny transportkorridor frå Sandnes via Egersund og Sokndal til Flekkefjord. Den vil gå gjennom eit lite befolka område med kort avstand til industrien og menneska på Jæren og i Egersund. Lagt som vist på kartet, vil det bli et minimalt forbruk av dyrka og dyrkbar jord. Den går i et område som er planlagt til landets største vindmøllepark. Samstundes vil den nye byen på Lyefjell kunne få effektiv kommunikasjon.

I denne korridoren må sjølvsagt den nye jernbanen mellom Stavanger og Kristiansand plasserast. Dersom ny firefelt motorveg med skikkeleg standard og ny jernbane blir bygd samtidig og jamsides, kan ein få to for ein. Samfunnsøkonomisk må vel det vera det beste ein kan oppnå?

Kor fort det nye toget skal gå, er ei anna sak, det må nå helst ta seg tid til å stoppe på fornuftig plasserte stasjonar mellom Sandnes og Kristiansand. Å leggje motorveg og jernbane jamsides, er ikkje noko nytt; ta turen til Sverige og kikk på løysinga der.

Dei som bur ved E 39 i dag, får ikkje lenger veg til andre stader enn dei har, det blir bare mindre trafikk på vegen. Industriområdet på Skurve ved Ålgård blir ikkje mindre sentralt enn i dag, avstanden til Stavanger er den same. Vegen bør uansett leggjast i tunnel utanom Ålgård.

Etter mi meining er det behov for å ta eit lite steg tilbake og tenkje nytt i denne saka. Først og framst må ein ha hovudformålet klart for seg: E 39 skal binda saman byregionane Nord-Jæren og Kristiansand på ein sikker, effektiv og transportøkonomisk måte. Den skal ikkje svinge innom alle småplassar for at ein bensinstasjon eller butikk skal oppretthalde eller helst auke omsetninga si.

Å legge rundkjøring ved alle attraksjonar for å få promillar av trafikken til å stoppe, blir heilt feil. Det må bli slutt på dagens kanossagang frå den eine rundkjøringa til den andre.

Det står utruleg stor respekt av det dei før oss fekk til med dei hjelpemidla som var tilgjengelege, både økonomisk og teknisk. Jærbanen vart for det meste lagt for hand, og murane av kilt stein står som fjellet sjølv. Me brukar dette fantastiske byggverket kvar dag og skal bruke det i lang tid enno. Om me ser 150 år fram i tid, kva vil dei som då ser tilbake tenkje?

Jau, på den tida var landet fullt av pengar, dei hadde den høgaste levestandarden i verda, dei spela på børsane rundt om med milliardar av kroner, dei lånte pengar til andre land mest gratis, slik at dei kunne byggje nyttige vegar.

Samfunnsøkonomane på den tida hadde funne ut at det var uheldig å bruke pengane i eige land, ein varm økonomi ville koke over. Det var mest lønsamt å bera pengane ut av landet i staden for å byggje noko nyttig og varig heime.

Ein ny veg og jernbane mellom Nord-Jæren og Kristiansand vil koste litt lommerusk for «AS Norge», men vil vera til nytte så langt me kan sjå framover og vel så det. Skal dei som kjem etter oss skjemmast av det me klarte oppnå?

Rune Gjedrem

Publisert:

Mest lest akkurat nå

  1. Gutt (16) omkom i ulykke hjemme

  2. FNB-leder Myrhol tjener mer enn statsministeren

  3. – 1,8 millioner i «lønn» i lokalpolitikkken er for mye

  4. Under ti personer har fått SMS om smittefare

  5. Finværet fortsetter litt til

  6. Fjord Lines nye katamaran utsatt på ubestemt tid