Akropolis i Stavanger? Fine ting treng ikkje store namn

KOMMENTAR: Aten har sitt verdskjende Akropolis, kneisande over byen. Det gjer ingenting at Stavanger ikkje har det.

Publisert: Publisert:

Stavanger Museum, Rogaland Teater og Turnhallen er fine ting i seg sjølv, i Stavanger. Her i eit bilete frå 2016. Foto: Rune Vandvik

  • Solveig G. Sandelson
    Debattredaktør

Altså, folkens, det er jo sånn at både teateret og museet vårt treng meir plass. Og så lurer ein del gode krefter på om dei kan få det til der dei er – i Kannik. Eller om det blir for trongt, om jernbanetomta og det gamle sjukehuset bør med, eller om teateret heller bør flytta rett over til Paradis. Uansett blir det mykje snakk om dette framover, og viss ikkje ganske mange av oss grip inn snart, så blir dette frykteleg pinleg. Kvar gong. For området oppe på Kannik, med teater, turnhall, museum og gammalt sjukehus, blir igjen og igjen omtalt med ord som Akropolishøgda, Akropolisvisjonen eller Akropolisrapporten.

Les også

Politisk sprikande om nytt teater

Rett skal vera rett, Akropolis i Aten er i eigen klasse. Foto: NTB scanpix

Meir enn seg sjølv

Det høyrest ut som ein by som mest av alt ønskjer å vera større enn seg sjølv. Meir interessant, meir visjonær, meir internasjonal, meir historisk. Det er til å krympa seg av.

Akropolis i Aten er verdskjend, ein gammal borgruin, med uangripelege klipper på tre kantar, heva dobbelt så høgt over havet som resten av byen.

Vi er ikkje heilt der i Kannik i Stavanger.

Vi er der folk flest over førti kan minst eitt vers av «Navnet Jesus». Der skiljet i folks liv før og etter olja går djupare inn i ryggmergen enn sjølv vi som er oppvaksne berre ein god halvtimes tid lenger vekk, kan forstå. Der lite pynta supplybåtar får synast utanfor det nye konserthuset til over milliarden, der det er Mablis i Vålandsskogen i juni og Tore Tang i Vågen året rundt. Der Løvås Bruktbu dekkjer fortauet i Pedersgata med gamle pocketbøker, mens den ganske stygge bensinstasjonen er mykje lettare å finna fram til enn Michelin-restauranten Sabi Omakase litt lenger inne. Der kokkar over heile byen jobbar hardt for å gjera maten god, der passe bratte gatestubbar blir stengde for bilar så ungane kan få renna på akebrett dei to dagane i året det går an.

Vi er der kiosken på kinoen er svinedyr, der olja fekk butikkar som Diamanthuset og Cinnamon til å spretta opp i gamle gater, der biblioteket på Sølvberget og dingletauet på barnemuseet reddar barnefamiliar på dagar og helger i Stavanger der regnet aldri gir seg, uansett kor mykje vinden piskar det rundt.

Sjølvlært og handlekraftig

Lenge var det ein by kjend for snarvegar. Der det viktigaste var å få ting gjort, bli einige med dei ein måtte bli einige med – men ikkje fleire enn høgst nødvendig for å halda tempo og harmoni oppe.

Det er byen som nettopp har bygd ein sjeldan lite vakker sjukeheim i Lervig, og malt toppen så lysegrøn at den kan få fart på fordøyinga til kven som helst på nokså uheldig vis.

Det er teateret som stadig vinn nasjonale prisar, utan å forsvinna frå oss som veit mest om kvardagar. Det er folk som i femti år har klappa når den internasjonale skulen med den internasjonale flaggborga passerer i 17. mai-toget.

For Stavanger toler ganske mykje forskjellig, så lenge du ikkje gir deg ut for å vera noko anna enn det du er. Så lenge du ikkje jålar deg til. Så lenge du ikkje kritiserer det andre har kjært.

Det er ein by der du får meir respekt av å vera sjølvlært og handlekraftig enn av å vera utdanna. Og der forskjellane mellom folk likevel er større enn dei var. Dei rike er rikare, dei fattige fattigare. Byen må passa på det der. Ein dag kan gapet bli så stort at den eine ikkje lenger forstår kvardagslivet til den andre.

Det er ein by vi som vaks opp utanfor, også kjenner. Der slagramma besteforeldre var på opptrening på det gamle sjukehuset, der barneteateret sette opp rein magi og museet stilte ut skjelett i den nifst mørke kjellaren.

Men det er også ein by som kan bli pinleg oppteken av å visa seg fram for dei som er større. Ein by som prøver å vera meir enn seg sjølv, og som på eitt eller anna vis trur at dei andre ikkje ser akkurat det.

Sånn sett passar eit namn som Akropolisvisjonen veldig godt inn.

Viktige ting

Nå er det ikkje det med Akropolis i Kannik noko ein har funne på akkurat nå. Tore Renberg, som i årevis har engasjert seg for området, finn det første gong brukt i 1948, men klarer ikkje finna opphavet til det. Sjølv føreslår han at vi døyper staden om til «Eckhoff-høgda», til ære for arkitekten. Arkitekt Live Gram snakkar om «Museumshøgda».

Men eg veit ikkje heilt. Konserthuset ligg jo i Bjergsted, rett og slett. Eg forstår både kva det er og kor det er. Og at det er fint. Og sjølv om planane om nytt teater og modernisert museum ikkje hadde fått anna namn enn Kannik-visjonen, klarar eg nok forstå at det også er fine ting. Viktige ting.

For det er jo eigentleg berre snakk om Kannik, dette. Om ein veldig fin stad i Stavanger, som har hamna midt i trafikken inn og ut av byen. Der arkitekt Eckhoff frå 1883 til 1897 fekk bygd teater, turnhall, museum og sjukehus. Ein stad der bygningane høyrer saman. Fine, men ikkje framande. Ein stad ein fekk hjelp. Ein stad å koma andres liv og draumar og historier nær. Ein stad å forstå andre kvardagar enn dine eigne.

Vi treng det. Vi treng verkeleg å gi det nok plass. Men vi treng ikkje låna namn frå grekarane for å forstå det.

Les også

Sandelson: «Den siste trenden blant foreldre er sherpaforeldretrenden. Den må du passa deg for. Den også.»


Les også

– Ikkje plass til teater og museum utan å rasera området

Les også

Eckhoffhøyden: En kombinert innretning

Les også

– Bygg nytt teater i Paradis


Publisert:
  1. – Akropolis i Stavanger? Det høyres ut som ein by som vil vera større enn seg sjølv.

  2. – Viss skule­barn blir meir og meir stressa av skulen, kvifor er det då barna vi skal endra?

  3. – Frp har lenge bite seg sjølv i halen i bompengespørsmålet. Det gjer vondt

  4. Det viktigaste med Frp? At dei insisterer på at folk må få sjansen til å velja sjølv.

  5. «Biskopen bør seia nei til sjamanen»

  6. Når det er Earth Hour, ja, så er det Earth Hour. I SV tar dei mørket på alvor.

Les også

  1. Kommentator Solveig G. Sandelson
  2. Kannik
  3. Teater
  4. Museum
  5. Arkitektur