Kyrkjeasyl: Ta tvilen tilbake!

KOMMENTAR: Frp vil avvikla kyrkjeasylet. Fordi dei er sikre på at systema våre ikkje gjer feil.

Publisert: Publisert:

Frp’s Jon Helgheim meiner kyrkjeasylet er utdatert. Men kva når makta tek feil? Foto: Bjørn Inge Bergestuen / Frp / NTB scanpix

  • Solveig G. Sandelson
    Debattredaktør
iconDenne artikkelen er over to år gammel

«Folk som er i nød og trenger beskyttelse, får asyl i Norge,» slo innvandringspolitisk talsperson i Frp, Jon Helgheim, fast i Politisk kvarter på NRK P2 her ein morgon.

Han, og Frp med han, meiner kyrkjeasylet bør avviklast, det er utdatert, vi treng det ikkje lenger. Vi har eit rettsvesen, og sidan alle som då treng det får beskyttelse her hos oss, er det bare dei som ikkje treng det, som går i kyrkjeasyl. Der dei prøver å klora seg fast så lenge at dei til slutt får bli, sjølv om dei ikkje har rett til det. Dette, meiner Helgheim, undergrev asylinstituttet.

Kyrkjeasyl kan vera problematisk. Men Frp’s skråsikre tru på at maktas system er ufeilbarlege, er langt verre.

Ikkje mange har brukt kyrkjeasylet i vårt hundreår. Rundt ti i året, meinte regjeringa i 2014. Men blant dei som har gjort det, har fleire fått omgjort vedtaka sine. Fordi ny behandling og gjennomgang har vist at vedtaka var feil.

Før

I 1993 søkte folk i hundrevis vern i norske kyrkjer, og dermed gjenoppstod kyrkjeasylet. Det var etter Balkankrigen, dette, då norske styresmakter begynte å returnera folk til Kosovo.

Justisminister Grete Faremo (Ap) sende ut den instruksen til politiet som til nå har blitt halden i hevd - av respekt for kyrkja skal ein som hovudregel ikkje gå inn i kyrkjer og bedehus for å henta asylsøkjarar som skal sendast tilbake til heimlandet.

Etter kvart blei det gjort ein avtale der kyrkjene fekk asylantane til å koma ut, mot at styresmaktene lova sakene deira ny behandling. Mange fekk opphald.

Situasjonen hadde blitt uhaldbar, og kyrkjeasylets problematiske sider tydelege.

Tvilen

I 1996 sat 15 barnefamiliar i kyrkjeasyl i Norge. Anne Holt var justisminister, og ho utnemnde ein kyrkjeasylkommisjon, som skulle sjå på om ein i desse sakene hadde teke nok omsyn til barnas beste. Kommisjonen kom til at 11 av dei 15 familiane burde få opphald. Sakene blei sett på ein gong til. Og 11 av 15 familiar fekk opphald.

Ein hadde nettopp vore gjennom ein runde der kyrkjeasylet syntest uhandterleg. Likevel følgde ein tanken om at dei kunne ha rett, dei som nå søkte kyrkjene.

Eg har vondt for å tru at dette siste kunne ha skjedd i dag. Det er ikkje klima for det lenger. For det føreset at ein på øvste politiske nivå i Norge er opne for at systema våre kan gjera feil − blant anna ved at vi ikkje vektlegg omsynet til barnets eige rettsvern tungt nok. Det føreset også ein tillit til internasjonale ordningar, til FN, og til FNs barnekonvensjon, som Norge har signert. Det føreset ein tanke om at utanforståande kan koma med gode korrektiv som sikrar folk i Norge eit betre rettsvern. Det føreset ein vilje til å ta følgjene, skulle det visa seg at vi har tatt feil.

Det føreset faktisk ei erkjenning av at det kan vera at folket har rett, og makta tar feil. Og at ein av pålane i eit demokrati er å halda oppe den tanken, også i praksis.

Dei som sit med makta i eit demokrati, kan ikkje stengja alle rom for tvil. Gjer dei det, kan det truga enkeltmennesket, mannen i gata, barnet i kyrkjeasylet.

Dette vigsla gudshuset, eit bedehus i Fitjar på Stord, var no ein bustad, ikkje eit gudshus, sidan det hadde budd kyrkjeasylantar der ei god tid, meiner politiet. Og Justisdepartementet seier ingen ting. Foto: Privat

Og nå?

Sist veke henta politiet ut ein afghansk familie med tre små barn frå kyrkjeasyl i Fitjar i Sunnhordland. Familien ventar på at ankesaka deira skal opp i lagmannsretten. Det føreligg ingen rettskraftig dom.

Sidan familien hadde budd i Nytt Liv Sunnhordland sitt forsamlingshus sidan i fjor, meinte Politiets Utlendingseining at det i praksis ikkje er eit kyrkjebygg lenger, det er eit bustadhus. At huset er vigsla, at kyrkjelyden har møter der kvar veke, også kvelden før uthentinga, er ikkje godt nok.

Les også

Politiet pågrep afghansk familie i kirkeasyl på Fitjar

Ein kan tenkja seg at heretter er tidsfaktoren avgjerande for kva styresmaktene reknar som kyrkjeasyl. Har nokon vore der inne lenge nok, er det ikkje lenger ei kyrkje dei er i, men eit hus. Altså kan dei hentast ut.

Justisdepartementet er tause om tolkinga.

Les også

Listhaug vil ikke kommentere asylsaken på Fitjar

Les også

Politikere reagerer på kirkeasyl-saken

Mistillit

Frp er enn så lenge aleine i Stortinget om å villa avvikla kyrkjeasylet, men ikkje meir aleine enn at den blå-blå regjeringa hadde med ei setning om dette i regjeringserklæringa si i 2013.

I 2014 lot den same regjeringa vera å skriva under på at barn kan få sine saker prøvd for FNs barnekomité. Sjølv om vi har signert Barnekonvensjonen, sjølv om dette bare var ein tilleggsprotokoll, ei ordning som skal sjekka om vi i praksis følgjer opp det vi alt har forplikta oss til. Høgres statsråd Børge Brende forklarte at ein var usikker på kva konsekvensar ordningane kunne få for Norges politiske handlingsrom.

Ein ville rett og slett ikkje ha noko av at ein må følgja dei avtalane ein skriv under på.

Regjeringspartiet Frp er nå sikre på at heller ikkje kyrkjeasylet er nødvendig. Systemet er altså suverent godt nok, og treng ikkje slik små rom for tvil.

Tapet

Klimaet har endra seg i Norge. Jo visst står vi overfor ei flyktningkrise, men det forklarar ikkje alt. Situasjonen må ha vore temmeleg kaotisk i 1993 også, då 700 flyktningar gjekk i kyrkjeasyl.

Den gongen var ikkje tvil noko som skulle fjernast, men ein rasjonell grunn til å undersøkja.

Dette er ikkje føleri, det er ikkje ei slutning som først oppstår når ein har sett og latt seg riva med av sterke bilder av redde barn, det er ikkje ei naiv erkjenning som umiddelbart trugar rikets sikkerheit, gjer det umuleg å stå ved prinsippa sine eller verna om folket sitt.

Det er tvert imot. Ein skråsikker politikar med makt vernar ikkje folket sitt godt nok. Det gjer bare ein politikar som held rom opne for at makta kan ta feil, og folket ha rett.

Publisert:

Mest lest akkurat nå

  1. To nye smitte­tilfeller i Stavanger

  2. Viking heldige som fikk poeng i Aalesund

  3. Leteak­sjon i Hunn­edalen etter mann (74)

  4. Indre Østfold stenger ned etter smitteutbrudd

  5. Savnet 63-åring funnet omkommet

  6. FHI vil stille klare krav til hjemmesydde munnbind

  1. FNs barnekonvensjon
  2. Migrantkrisen i Europa
  3. Kosovo