Det er ikkje berre flyskam regjeringa vår manglar

KOMMENTAR: Vi bur i eit land der barn kan få kommunen sin til å hjelpa bier. Mens statsministeren snakkar bort vaksnes flyskam.

Publisert: Publisert:

Det er jo fint at Erna Solberg og Høgre trur på Norge. Endå finare hadde det vore om dei også gjorde det dei har lova. Foto: Terje Pedersen

  • Solveig G. Sandelson
    Debattredaktør

I fjor sommar skreiv Sofie Høydal (10) brev til kommunen sin. Ho ba dei venta med å bruka grasklipparen til hausten, for å ta vare på biene. Så nå lagar Sola kommune blomstereng ved skulane i kommunen, og har bedt om innspel på Facebook til fleire stader det ville vera lurt.

Les også

Sofies brev får kommunen til å plante blomsterenger

Makt i motvind

Nyleg protesterte ei anna Sofie, komikar Sofie Frøysaa, mot magasinet Elles bilderetusjering av henne. Som om ikkje retusjering var ille nok i seg sjølv, var det gjort i ei sak som handla om det stikk motsette – om kroppspositivisme og sjølvaksept. Med tittelen «Jeg eier kroppen min». Kroppspositivist og bloggar Carina Elisabeth Carlsen var også med. Ho protesterte, ho også. Elle kom med veldig rare forklaringar om lyssetting og slikt, før dei til slutt innsåg at dei var tatt med buksa nede, og fekk mumla fram at dei ikkje burde ha «etterbehandla» bildene.

Frp slit maksimalt på alle meiningsmålingar, og den enklaste forklaringa er at veljarane rett og slett ikkje trur på dei lenger. Frp har i regjering auka samferdselsbudsjettet med 75 prosent, og er imot å betala slike satsingar med bompengar. Men når ein lokalt går inn for å innfri sin del av rekninga nettopp med bompengar, så stemmer Frp ja til det på Stortinget, sidan dei nå er i regjering med andre parti som vil ha det slik. Dei seier ein ting, og gjer ein annan. Nå høyrer ikkje veljarane på dei lenger.

Oppi all nødvendig debatt om netthets og følelsar som trumfar all kunnskap, har vi dette å halda fast ved: Enkeltstemmer skal nå gjennom. Makta skal få motbør.

Som når samfunnsdebattant Bjørn Stærk denne veka går ut mot statsminister Erna Solberg, som ikkje syns nordmenn bør kjenna på flyskam når dei reiser på ferie. Ikkje berre har vi eit langstrekt land, det er jo også kaldt her, seier Solberg. Klimamåla må vi nå på andre måtar enn ved dårleg samvit, seier ho, og held fram teknologiske endringar som det beste verkemiddelet. Jonas Gahr Støre (Ap) var for øvrig straks einig med statsministeren i at flyskam treng vi ikkje ha.

Men det er ikkje Bjørn Stærk. Vi er vaksne, vi kjenner på ei vag, aukande uro, skriv Stærk. Flyskam blei berre ordet på det vi alt kjende. For som vaksen skal du sjå verkelegheita i auga, og du skal ta ansvar for meir enn det som er deg aller nærmast.

Skifte

I 2017 var over 80 prosent av oss heilt eller delvis einige i at klimaendringane er menneskeskapte.

Før var norma at viss du skal ein stad og kan ta fly, så tar du fly. Nå, føreslår Stærk, er den kanskje i ferd med å bli avløyst av ei ny – du bør ha ein grunn til å velja å fly. Statsministeren bør ta folks flyskam på alvor og begynna å kutta utslipp på ekte, skriv Stærk, alt anna er å behandla folk som barn.

Der var det igjen. Sei ikkje ein ting og gjer ein annan.

Regjeringa har forplikta seg på Parisavtalen, som seier at alle land må kutta. Norge har som mål å redusera utsleppet av klimagassar med minst 40 prosent innan 2030. Altså om 11 år. Regjeringa skriv også, heime hos seg sjølv, at dei vil melda inn eit forsterka norsk klimamål til FN i 2020. Dei vil også at vi skal vera ein pådrivar i det internasjonale klimaarbeidet, og arbeider difor for at det samla ambisjonsnivået i EU blir auka til 55 prosent kutt.

Men då må vi vel kutta?

Det høyres jo fint ut. Men klimautsleppa gjekk faktisk opp i Norge i fjor. Berre 0,4 prosent, rett nok, og det skuldast at vi reduserte bruken av palmeolje i biodrivstoffet kraftig. Vi sleppte ut 3,4 prosent meir i 2018 enn i 1990, som er året alle land skal måla seg mot. Eit steg fram i 2016 og 2017, og eitt steg tilbake i 2018. Det verkar verken særleg klokt, framtidsretta eller tillitvekkjande.

Sverige har kutta utsleppa med meir enn 25 prosent sidan 1990. EU samla hadde i 2017 kutta 21,7 prosent samanlikna med 1990.

Går vi rett på CO₂-utsleppa, blir det endå verre. For Norge har auka CO₂-utsleppa med 24 prosent sidan 1990, mens Danmark i same periode har redusert dei med 45 prosent, Sverige med 27, Storbritannia med 53. For EU samla er nedgangen på 27 prosent.

Likevel synest regjeringa vår å meina at vi er rette landet til å vera ein pådrivar internasjonalt. Det er ikkje berre flyskam regjeringa vår manglar.

Går rundt grøten

Alle klimadiskusjonar er fulle av paradoks, avsporingar eller katastroferapportar som kan lamma kven som helst. For kva med India, kva med flytrafikken over USA, kva med fattige land som treng meir og reinare energi? Kva med det Norge gjer på bistand, kva med at vi har den høgaste delen elbilar på vegane våre og ligg i front når det gjeld å gjera ferjetrafikken utsleppsfri?

Jo. Men regjeringa får ikkje ned utsleppa. Dei går rundt grauten. Vi fell faktisk heilt gjennom om vi ser vi på land vi elles likar å samanlikna oss med.

Vaksne folk ser det, Solberg. Vi veit alle at vi ikkje berre kan ta ansvar personleg og privat – men vi har heller ikkje grunn til å stola på at det overordna, politiske ansvaret er tatt.

Som statsminister må du ta denne vaksne, veksande uroa på alvor. Slik Sola kommune tok eit barns miljøbekymring på alvor. Ikkje med snakk, men med handling. Du må faktisk gjera det du har sagt du skal, Erna.


Les også

Bård Vegar Solhjell: «Nyt sjømaten – utan skam!»


Publisert:

Les også

  1. Drastisk fall i billettpris fører til meir flytrafikk og forureining

  2. – Vi har et klima-ansvar

  1. Klimapolitikk
  2. Parisavtalen
  3. Erna Solberg
  4. Kommentator Solveig G. Sandelson
  5. Klimautslipp