Tre ting å gleda seg over

GJESTEKOMMENTAR: Det kan sjå mørkt ut, men mange ting går i rett retning. Vi høyrer berre så lite om det.

Publisert: Publisert:
Bård Vegar Solhjell
Generalsekretær, WWF Verdens Naturfond

«Stadig fleire statar kjem på banen for å få til ei avtale om plasten i havet», skriv Solhjell. Foto: Pål Christensen

USA trekte seg frå Paris-avtala. Klimagassutslepp aukar, og naturområde vert bygde ned. I Brasil har den nye presidenten lova meir gruvedrift i regnskogen i Amazonas. Og det er før vi har snakka om Trump, Putin, Brexit og det europeiske samarbeidet. Går alt internasjonalt samarbeid og avtalar i sund no, liksom? Nei da, heldigvis ikkje. Mange ting går faktisk i rett retning der ute i verda. Her er tre av dei.

Paris-avtala lever, og leverer

Trump trekte USA ut av Paris-avtala i 2017, men det fekk ikkje den frykta negative dominoeffekten. Tvert om reagerte fleire land med sterkare forpliktingar til kampen mot klimaendringane. I USA førte det til ein storstilt kampanje der delstatar, byar, næringsliv og organisasjonar gjekk saman under parolen «We’re still in».

Då verdas land møttest til nye klimaforhandlingar sist desember, enda det med grundige reglar for korleis land skal lage og sende inn nye nasjonale mål – som er det næraste vi kjem forhandlingar om utsleppskutt. Her blei det ikkje noka todeling mellom rike land og den store gruppa som blir rekna som utviklingsland (mange fattige, særs sårbare og med veldig låge utslepp, men òg mange som har blitt store på utslepp). Derimot fekk vi mindre strenge reglar for små øystatar og dei minst utvikla landa, altså ei meir rettferdig fordeling av krav til klimakutt.

Så står det mellom anna att å få på plass nye reglar for kvotehandel. Og ikkje minst, høgare ambisjonar. At eitkvart land så raskt som mogleg byrjar å gjere høgare utsleppskutt enn ambisjonsnivået så langt tilseier. Eg har tru på det òg.

Globale klimamål for skipsfart på plass

I fjor vår kom eit anna viktig bidrag til å stagge klimaendringane. Skipsfart er ein av sektorane som ikkje blir regulert i Paris-avtala, samtidig som han er ansvarleg for ein betydeleg del av utsleppa i verda. Sist april vedtok FNs Sjøfartsorganisasjon (IMO) at utslepp av klimagassar frå skipsfart skal bli kutta med 50 prosent innan 2050 (frå 2008-nivå). Målet er òg at skipsfarten skal bli heilt karbonfri så fort som mogleg i løpet av hundreåret. Dette er visstnok den fyrste sektoren som har satt seg globale klimamål.

Noreg var blant landa som opphavleg tok initiativ til strategien – eit særs vellykka stykke arbeid med myndigheiter og Rederiforbundet i tospann. I det heile tatt ser vi stadig oftare korleis næringsliv i inn- og utland går i front og tek klimaansvar. Danske Maersk, det største shippingselskapet i verda, er blant dei som har stilt seg bak denne «Paris-avtala for skipsfarten».

Vi kjem stadig nærare ei avtale for havet

Så har det skjedd ting denne veka også: På møtet til FNs miljøforsamling har mellom anna kampen mot plast i havet stått på agendaen. Heile 8 millionar tonn plastsøppel havnar i havet kvart einaste år, og der flyt det omkring på tvers av landegrenser. Om vi skal stanse dette, treng vi internasjonalt samarbeid – det vil seie ei global avtale mot plast i havet. I dag står ikkje noko land ansvarleg for den plasten dei forureinar havet med, og det finst ikkje internasjonale krav til at dei skal redusera forsøplinga.

Forhandlingane i Nairobi har blitt saboterte av USA, Saudi-Arabia og Brasil, men ironisk nok har dette bidrege til at fleire av dei andre landa har funne kvarandre. Kvar dag under konferansen har nye statar komme på banen for ei internasjonal avtale. Nøkkelland i alle regionane i verda er om bord, og land som før var skeptiske, tek no til orde for å setje ned ei arbeidsgruppe som kan drøfte element i ei ny avtale.

Og noko lovande skal skje i New York

Så vil eg berre gjere oppmerksam på noko som er på trappene i New York mot slutten av denne månaden, som òg er av betyding for verdshava – og som på sikt kan bli ein siger for internasjonalt samarbeid.

Det er nemleg slik at sårbart naturmangfald i internasjonale havområde framleis ikkje blir passa på gjennom reguleringar eller avtalar. Heile 64 prosent av alt hav ligg utanfor område kor noko land har ansvar. Det er nesten halve jordkloden, det! Forhandlingar om ei avtale for desse områda starta endeleg i fjor, etter så mykje som ti år med førebuande diskusjonar. Tolmodig diplomati, heiter det.

Dette er ikkje nok til at du kastar deg ut i gledesdans ein laurdag formiddag? Eg forstår det. Fleire av desse avtalane høyrest kanskje lite spektakulære ut, også.

Men hugs: Det kjedelege kan vere eit teikn på at det går stille framover, at det ikkje er eit avtalebrot eller ei katastrofe å rapportere om. Kanskje er ikkje det så dumt. Dessutan har menneska gjennom historia vist ei fantastisk evne til å ta tak i problem og kome seg ut av dei. Ofte ved å arbeide seg ut av dei, saman. Og om alternativet er ein krig eller ei økologisk katastrofe, ja, då vel eg ei kjedeleg forhandling. Kvar gong.

Publisert: