Får Enova-millionar: Skal laga ein meir klimavenleg betong av gruveavfall

Oljeforsking ved UiS var starten på selskapet som no får 11 millionar kroner frå statlege Enova for å laga klimavenleg betong.

Dagleg leiar Espen Lea viser fram døme på fasadeelement som er laga av Saferock-betong.
Publisert: Publisert:

Betong er eit av dei viktigaste byggemateriala som finst. Ein av ingrediensane er sement. Produksjonen av sement er skuld i store klimagassutslepp. Heile åtte prosent av klimagassutsleppa i verda, ifølgje statlege Enova, som no gjev 11,5 millionar kroner i støtte til oppstartsselskapet Saferock.

– Saferock har kome opp med ein måte å produsera betong på som er veldig annleis enn det som er bransjestandard. Metoden deira gjer det mogleg å unngå mange av dei store klimagassutsleppa. Dette er noko det absolutt vil bli behov for, seier Fredrik Bengtsen, marknadsrådgjevar i Enova.

Han fortel at det er mange som prøver å produsera betong på ein meir miljøvenleg måte. Men han meiner metoden til Saferock er ganske unik.

– Me har ikkje kome over nokon andre som gjer noko liknande, seier han.

– Betongindustrien vil spela ei viktig rolle for at me skal nå klimamåla våre, seier klima- og miljøminister Espen Barth Eide (Ap) i ei pressemelding om tildelinga av Enova-millionane.

Han peikar på at betongproduksjon med karbonfangst og lagring, som ein jobbar med å få til på sementfabrikken til Norcem i Brevik, er éin veg å gå.

– Om Saferock lykkast med prosjektet sitt, vil me ha endå eit alternativ for produksjon av betong med låge klimagassutslepp, seier Eide.

Espen Lea, dagleg leiar i Saferock, har bakgrunn frå oljeindustrien. No satsar han for fullt på ein betong som han håper at vil redusera utsleppa frå byggebransjen. Her saman med forskar Ida Marie Gabrielsen.

Frå gruveavfall til betong

– Støtta frå Enova betyr veldig mykje, seier Espen Lea, dagleg leiar i Saferock.

Saferock skal bruka pengane frå Enova til å bygga ein pilotfabrikk. Fabrikken skal ligga hos samarbeidspartnaren Velde på Sviland i Sandnes kommune. Her vil Saferock demonstrera at teknologien deira fungerer, slik at produktet deira kan bli godkjent som byggemateriale.

I staden for vanleg sement, bruker Saferock geopolymer. Eit slikt framandord treng ei forklaring.

– Geo betyr at det kjem frå jorda. I vårt tilfelle er det stein. Polymer betyr at det er lange kjeder som bind seg saman. Dermed oppnår ein styrke, seier Lea.

Steinen dei skal ta i bruk, er gruveavfall frå Titania i Sokndal.

– Når me blandar geopolymer-sementen saman med dei andre ingrediensane, som er restprodukt frå prosessindustri og ein aktivator, skjer det ein herdeprosess, akkurat som det gjer når ein lagar tradisjonell betong, forklarer Lea.

Dagbrotet til Titania i Sokndal, fotografert i 2019.

Snøhetta-signalbygg i Lysefjorden

I 2012 starta eit forskingsprosjekt ved Universitetet i Stavanger der ein skulle utvikla sement til plugging av oljebrønnar. Prosjektet var støtta av Aker BP og Total. Forskinga resulterte i at doktorgradsstudent Mahmoud Khalifeh tok patent på teknologien som no ligg til grunn for satsinga til Saferock.

Saferock starta opp i 2019, med støtte frå innovasjonsselskapet Valide.

På pilotanlegget skal Saferock kunna produsera 17 tonn geopolymer-sement i døgnet. For å starta bygginga av fabrikken må Saferock henta inn rundt 20 millionar kroner i eigenkapital.

Både Lysefjorden investering og arkitektfirmaet Snøhetta samarbeider med Saferock.

– Lysefjorden investering ønsker å bruka betongen i eit signalbygg i Lysefjorden, seier Lea, som ikkje vil gå nærare inn på kva dette signalbygget skal innehalda.

Publisert: